Hồi Âm

Âm thanh di sản được lắng nghe và sẽ được trả lời bằng hành động

Cuối tháng Chín, khi mùa mưa trên vùng cà phê Đà Lạt vẫn còn đang nặng hạt, Hợp tác xã cà phê Tramhanhmin cùng BOSGAURUS COFFEE công bố báo cáo tổng kết hai mùa vụ 2024–2026. Đây là tài liệu rất nhiều dữ kiện, phương pháp lên men, giống cây, hợp đồng, giá mua, và tiêu chuẩn chất lượng tổ chức hướng đến. Giữa những dãy số liệu khô khan ấy, hiện ra câu chuyện nhân bản: nông hộ đang cố hiểu mảnh đất của mình dưới lăng kính mới, người làm sơ chế thử lại phương pháp cũ theo góc nhìn mới, và những người làm cà phê tìm cách khiến tương lai bớt phụ thuộc vào may rủi.

Báo cáo cho thấy giá cà phê thay đổi nhanh, chi phí sản xuất dịch chuyển, khí hậu và thị trường liên tục đặt ra những câu hỏi mới. Tramhanhmin phản ứng bằng những việc khá cụ thể: phân tích đất, theo dõi từng khu vườn, thử giống và phương pháp sơ chế, đào tạo người sản xuất đánh giá chất lượng, điều chỉnh quy trình lên men. Phương pháp mới giúp giảm chi phí men khởi động hơn 30%. THA1 bắt đầu có mặt bên cạnh Catimor. Trong niên vụ 2025–2026, giá mua quả có lúc tiến gần 40.000 đồng mỗi kilogram. Và thay vì đứng nhìn giá thị trường nhảy lên xuống rồi quyết định sau, Hợp tác xã bắt đầu đưa giá, sản lượng, chất lượng và thời điểm giao hàng vào những cam kết sớm hơn.

Những con số ấy làm chúng tôi nghĩ đến âm thanh.

Tiếng âm được phát đi từ rất lâu, đi qua khoảng cách dài tưởng như đã mất hút, rồi nhiều năm sau bất ngờ quay trở lại. Âm thanh không còn nguyên vẹn như lúc ban đầu, pha lẫn thêm tiếng gió, thêm khoảng lặng, thêm những vật cản nó đã chạm phải trên đường.

BOS. gọi hình ảnh ấy là Hồi Âm.

Hồi âm không phải sự lặp lại những gì nghe được từ di sản. Nếu chỉ lặp lại quá khứ, có lẽ chẳng cần đến nổ lực không ngừng ở hiện tại. Với BOS., Hồi âm là khi ta đủ tĩnh lặng để nghe được những câu hỏi mà người đi trước đã để lại, rồi dùng những gì mình có hôm nay để trả lời nó. BOS. nghe thấy Arabica trên đất Việt Nam đã đi qua một lịch sử dài đầy sóng gió. Có những thời kỳ người ta đã trồng, chọn giống, thử đất, thử độ cao, học cách cây cà phê sống cùng khí hậu và sâu bệnh của từng vùng. Những hạt cà phê Arabica Đà Lạt đã từng đạt phẩm cao để được thị trường mệnh danh là Nữ Hoàng (có thể gọi là Tinh Hoa). Có lẽ vì vậy mà điều BOS. muốn tiếp tục chưa bao giờ là: làm sao kể cho Arabica Việt Nam một câu chuyện đẹp hơn?

Câu hỏi khó hơn nhiều: Arabica Việt Nam ngày nay có thể tốt đến đâu?

“Tốt đến đâu” nếu hiểu đất kỹ hơn. Nếu giống cây được đánh giá bằng cảm quan thay vì thành kiến. Nếu quá trình lên men được đo, ghi lại, điều chỉnh qua từng mùa. Nếu người trồng biết mình đang sản xuất cho tiêu chuẩn nào. Nếu nhà rang không phải đoán nguyên liệu năm sau sẽ ra sao. Nếu người khách bước vào BOS., gọi ly cà phê và có thể cảm nhận được tất cả công việc ấy mà chẳng cần phải đọc các trang báo cáo, các PR hoành tráng, hay reels cùng các bức ảnh được “viral”.

Mười năm qua, chúng tôi đã tìm câu trả lời ở nhiều nơi. Trong Catimor, giống cà phê thường bị nhìn bằng ánh mắt dè dặt của thế giới specialty. Trong THA1, THA2 và những giống Arabica được người Việt phát triển trên chính mảnh đất này. Có những thử nghiệm khiến chúng tôi phấn khởi; cũng có những lần dữ liệu lạnh lùng nói rằng điều mình tin chưa chắc đã đúng. Cà phê có một cách rất riêng để dạy BOS. cách khiêm tốn: nó không quan tâm chúng ta yêu lý tưởng hay hoài bão của ta đến đâu. Cuối cùng, chất lượng trong ly cà phê và dịch vụ tại cửa hàng vẫn là câu trả lời cuối cùng.

Đó là cách chúng tôi hiểu hai chữ Tái Kiến Tạo.

Không phải phá bỏ quá khứ rồi dựng lên một thứ hoàn toàn mới. Tái kiến tạo, với BOS., lắng nghe quá khứ, nhìn thực tế để xem thứ gì vẫn còn đủ tốt thì giữ lại, còn những phần cần sửa, không cần thiết thì loại bỏ để vượt qua định kiến mà xã hội đang áp đặt cho Arabica Việt Nam, thông qua khoa học lên men, kiểm soát chất lượng, thử nếm, dữ liệu vùng trồng, kỹ thuật rang và kỷ luật sản phẩm. Câu hỏi vẫn luôn hiện hữu: làm sao để hạt Arabica sinh ra trên đất Việt được đi xa bằng chính phẩm chất và tên gọi của mình?

Trong quý này, Hồi Âm sẽ lần theo những câu trả lời ấy. Chúng tôi sẽ trở lại với Catimor và lý do vẫn tiếp tục làm việc với một giống cà phê nhiều người từng muốn bỏ qua. Chúng tôi sẽ kể về THA1, THA2; về những bồn lên men và những thay đổi rất nhỏ có thể làm hương vị trở nên tốt hơn.

BOS. không mong ai tin vào Arabica Việt Nam chỉ vì tự hào hai chữ Việt Nam.

May the Sense be with you