Từ Bỏ "Danh Xưng" Để Giữ Lại "Bản Sắc", Tại Sao BOSGAURUS COFFEE Chọn Con Đường Chính Trực (Integrity-First)

Trong gần hai thập kỷ, "Specialty Coffee" từng là lời hứa danh dự: biểu tượng của chất lượng cao, nỗ lực từ nông dân đến người rang, và sự thẩm định khắt khe từ chuyên gia. Nhưng những năm gần đây, khái niệm này đang bị pha loãng bởi các vùng xám thương mại và sự suy giảm niềm tin vào tổ chức dẫn dắt ngành, Specialty Coffee Association (SCA).

BOSGAURUS COFFEE (BOS.) quyết định thực hiện một bước đi khác biệt: Chúng tôi từ bỏ việc áp dụng hoàn toàn các định hướng mới của SCA, đặc biệt là Coffee Value Assessment (CVA). Thay vào đó, chúng tôi giữ vững nền tảng truyền thống (80+ điểm cupping theo chuẩn cũ SCAA/SCAE/CoE), đồng thời theo đuổi mô hình minh bạch, bền vững thực chất như Cup of Excellence (CoE), và tự xây dựng tiêu chuẩn nội bộ nhấn mạnh tính bền vững và tác động xã hội, nhưng chỉ trên nền móng chất lượng cảm quan không thể thương lượng.

"Quả bom" từ Lee Safar và sự đứt gãy niềm tin vào SCA

Cộng đồng cà phê thế giới gần đây chấn động trước các tiết lộ từ Lee Safar (sáng lập Map It Forward và host podcast The Daily Coffee Pro). Bà công khai chỉ trích SCA là tổ chức phi lợi nhuận nhưng hoạt động như doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận: CEO Yannis Apostolopoulos nhận lương khoảng 869.179 USD/năm (theo báo cáo tài chính công khai trên ProPublica Nonprofit Explorer, năm gần nhất), trong khi nông dân toàn cầu chật vật với nghèo đói và biến đổi khí hậu. (Nguồn: ProPublica và các bài đăng/LinkedIn của Lee Safar, 2025).

Điều đáng lo ngại hơn là cơ chế vận hành thiếu minh bạch:

• Giám khảo World Coffee Championships (WCC) thường tự chi trả vé máy bay, khách sạn và làm việc không lương, dù SCA có doanh thu hàng triệu USD từ sự kiện và phí chứng chỉ.
• Lee Safar đã bức xúc đề cập đến "hạn ngạch 10%" (quota) nội bộ cho WCC (World Coffee Competition), khiến 90% thí sinh trượt để duy trì sự khan hiếm giả tạo, buộc họ thi lại và đóng phí nhiều lần (dựa trên chia sẻ của bà trên Instagram và podcast).

Khi một tổ chức tự nhận "phi lợi nhuận" ưu tiên doanh thu từ nhà tài trợ/sự kiện hơn là hỗ trợ nông dân minh bạch, họ đã mất tính chính danh dẫn dắt ngành.

Khi "Đặc sản" trở thành vùng xám thương mại

Trước đây, SCAA/SCAE/CQI xây dựng hàng rào rõ ràng: Arabica đạt 80+ điểm cupping, một chuẩn mực đen trắng để bảo vệ người tiêu dùng và trả công xứng đáng cho nông dân. Hiện nay, CVA (ra mắt beta 2023, cập nhật 2024-2025) mở rộng đánh giá bằng cách thêm extrinsic factors như traceability, sustainability và social impact.

Chúng tôi ủng hộ việc tôn vinh bền vững, ngành cần nó để đối phó biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, khi các tiêu chí này thiếu định lượng rõ ràng (dễ bị lạm dụng làm marketing), chúng có nguy cơ "pha loãng" chất lượng: Một lô cà phê kém cảm quan (dưới 80 điểm) có thể được "nâng cấp" nhờ câu chuyện bền vững hay ho.

Giải pháp chúng tôi ủng hộ: Giữ 80+ điểm cảm quan làm nền tảng bắt buộc (theo chuẩn truyền thống CoE/SCAA/SCAE/CQI), rồi mới cộng điểm bonus cho traceability (truy xuất nguồn gốc)/sustainability (bền vững)/social impact (tác động xã hội). Như vậy, cà phê bền vững thực sự sẽ được thưởng cao hơn, chứ không phải dùng để che lấp chất lượng kém. Đây là cách cân bằng: Không loại bỏ bền vững, nhưng không để nó thay thế chất lượng cốt lõi.

Xây dựng nền tảng vững chắc thay vì im lặng

Nhiều người chọn im lặng từ chối CVA. BOS. chọn cách chủ động:

• Theo đuổi tiêu chuẩn Cup of Excellence (CoE): Hệ thống cupping và auction khắt khe nhất thế giới, tôn vinh nông dân bằng giá trị thực (terroir, genetics, purity), không vùng xám.
• Xây dựng nội bộ minh bạch: Quan hệ trực tiếp với nông dân, mô hình giá có trách nhiệm, và tự đánh giá sustainability dựa trên dữ liệu thực (không chỉ trên giấy tờ).

  Vụ mùa 2025/2026, BOS. cùng HTX Tramhamin trả giá cà phê tươi 40,000/kg cho xã viên trong HTX. Với tỉ lệ chuẩn chất lượng cao 1:7, chi phí nhân xanh chưa bao gồm các chi phí khác đã lên đến 280,000/kg.

• Di sản chất lượng (Heritage Quality): Duy trì thang điểm 80+ truyền thống như cam kết cốt lõi, kết hợp traceability (truy xuất nguồn gốc)/sustainability (bền vững)/social impact (tác động xã hội) thực chất.

Chúng tôi có thể không còn dùng từ "Specialty" hào nhoáng trên mọi bảng hiệu, vì từ ngữ đó đã bị lạm phát và mất tính chính danh. Nhưng chúng tôi cam kết và có thể gọi nó là “Heritage Quality - Di sản chất lượng” (SCAA, SCAE, và CoE dựa trên nền tảng chính trực, chuẩn mực xây dựng): Mỗi tách cà phê bạn thưởng thức từ BOS. là tinh túy nhất của định nghĩa gốc, chất lượng cảm quan vượt trội, minh bạch nguồn gốc, tôn trọng nông dân Việt Nam, và không pha tạp bởi sao chép hay marketing suông.

Ngành cà phê đang ở ngã rẽ: Một bên là thương mại hóa đại trà, pha loãng tiêu chuẩn để tăng trưởng nhanh; bên kia là bảo tồn giá trị đích thực, nơi chất lượng là thước đo duy nhất.

Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng BOS. trên con đường giữ gìn sự chính trực này. Chúng tôi tin rằng, chỉ khi quay về thuần khiết (purity) và chính trực (integrity), cà phê Việt mới thực sự tỏa sáng trên bản đồ thế giới, giống như Panama đã làm với Geisha.

(Nguồn tham khảo: ProPublica Nonprofit Explorer cho báo cáo tài chính SCA; chia sẻ công khai của Lee Safar trên LinkedIn/Instagram/podcast The Daily Coffee Pro; tài liệu chính thức SCA về CVA; và tiêu chuẩn CoE.)

ProPublica Nonprofit Explorer – Trang chính thức của SCA (EIN: 52-1312827): https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/521312827

LinkedIn post của Lee Safar về lương CEO SCA (khoảng 900k USD năm 2024): https://www.linkedin.com/posts/leesafar_people-have-many-opinions-about-what-it-means-activity-7417293827058843649-n-T7

Về "hạn ngạch 10%" (quota) cho WCC và các cáo buộc khác. LinkedIn của Lee Safar: https://www.linkedin.com/in/leesafar/

Về CVA (Coffee Value Assessment) của SCA, Trang chính thức SCA giới thiệu CVA (beta và cập nhật): https://sca.coffee/research/coffee-value-assessment

The new CVA: who decides value in coffee? (Green Coffee Collective, Dec 8, 2025): https://greencoffeecollective.com/blogs/learn/the-new-cva-who-decides-value-in-coffee

Are we missing the bigger picture with the CVA? (Coffee Intelligence, Sep 12, 2024): https://intelligence.coffee/2024/09/are-we-missing-the-cva-bigger-picture

Coffee's new order: consolidation reaches quality standards (Coffee Intelligence, May 2, 2025): https://intelligence.coffee/2025/05/consolidation-continues-in-the-coffee-sector-now-in-evaluation-education

Is the SCA's New CVA Making Things Worse? (YouTube – CoffeeMind với Morten Münchow, Apr 29, 2025) https://www.youtube.com/watch?v=Sttt8FzYFdo

Specialty coffee needs to find new ways to assess quality (Perfect Daily Grind, Jul 23, 2024): https://perfectdailygrind.com/2024/07/specialty-coffee-new-ways-to-assess-quality